Jill
Jill Persoonlijk 3 mrt 2019

EHBO #10: Petra Heremans steunt terminale patiënten en hun families

Gastredactrice Mariska zoekt voor onze rubriek EHBO (Eerste Hulp bij Buitengewone Ontmoetingen) elke week naar mensen met een buitengewoon verhaal. Personen die anders ondernemen, anders leven of die bereid zijn om hun buitengewone levensverhaal met jullie te delen. Kortom, mensen die #buitengewoonanders zijn. Deze week praten we met Petra Heremans, palliatief verpleegkundig consulente die terminale patiënten en hun families begeleidt.

Petra is mama van Amelie* en Pieter. Na een eerste moeilijke zwangerschap werd Amelie dood geboren. Enkele weken later werd Petra opnieuw zwanger en volgde emotioneel zware maanden. Na het heengaan van haar zus besefte ze dat ze iets wilde doen met haar persoonlijke ervaringen. Zo werd ze palliatief verpleegkundig consulente, want ze weet als geen ander dat er een verschil is tussen zich schuldig voelen en schuldig zijn.

Hoe moeilijk is het om op frequente basis met verhalen over sterfte geconfronteerd te worden?

“Het zal je misschien verwonderen, maar het thema ‘levenseinde’ valt me zelden moeilijk. Zodra ik zelf begreep dat we allemaal sterfelijk zijn, werd ik me pas echt bewust van wat kwetsbaarheid is en hoe kostbaar ieder moment is.

De meeste mensen leven met een subjectief veiligheidsgevoel, terwijl mensen die een plots overlijden hebben meegemaakt beseffen dat ‘tot vanavond’ niet vanzelfsprekend is. Mens-zijn betekent immers sterfelijk zijn, dat lot delen we met alles wat leeft.

Ik vind het een voorrecht om anderen te mogen helpen bij het schrijven van het laatste hoofdstuk van zijn of haar leven.

Onsterfelijk-zijn is daardoor alleen mogelijk door verder te leven in het hart van je geliefden, door goede herinneringen na te laten die hen inspiratie en kracht geven voor de toekomst.

Uit dit besef haalde ik mijn levensmissie: niets doet mij meer leven dan een streepje licht creëeren bij patiënten en families die in het donker zitten, hen goed voorbereiden en ondersteunen bij wat komen gaat, het moeilijke bespreekbaar maken, informatie geven over wilsverklaringen, euthanasie en palliatieve zorg, …

Kortweg: streven naar een waardig levenseinde met inspirerende en troostende momenten. Palliatieve zorg betekent voor mij leven toevoegen aan de dagen.”

EHBO Petra Heremans

Verlang je soms naar een job die minder confronterend is?

“Nee, praten en nadenken over het levenseinde is uiteraard niet altijd even makkelijk maar het verleent gesprekken een bijzondere intensiteit. Dat krijg je nu eenmaal wanneer tijd eindig en dus schaars en kostbaar wordt.

In gesprekken met patiënten, families, artsen en andere hulpverleners is het belangrijk om de juiste dingen te horen, te onthouden en ook de gevoelens te herkennen die niet uitgesproken worden. Ik vind het een voorrecht om anderen te mogen helpen bij het schrijven van het laatste hoofdstuk van zijn of haar leven.

Verdriet en liefde horen samen en vormen elkaars keerzijde.

In mijn vrije tijd ben ik bestuurslid bij OVOK – ouders van overleden kinderen – en ga ik de confrontatie met rouw niet uit de weg. Ik probeer ouders te helpen hun hoofd boven water te houden wanneer ze voor de opdracht staan een nieuw leven op te bouwen. Hun geloof in de wereld, in de natuurlijke orde der dingen is aan diggelen geslagen. Met de dood eindigt een leven maar nooit de relatie: je blijft ouder van je kind, een heel leven lang.

Verdriet en liefde horen samen en vormen elkaars keerzijde. Je kunt niet vertellen over verdriet zonder over liefde te praten. Rouw is een levenslang proces van schikken en herschikken; het gaat niet om loslaten, maar anders vasthouden.”

Wat is de mooiste herinnering die je hebt aan je job?

“Verschillende ervaringen zijn op mijn netvlies gebrand en hebben mijn leven beïnvloed. Ik denk allereerst aan mijn eerste ondersteuning bij een euthanasie-uitvoering waarbij er champagne gedronken werd rond het bed en de familie samen mooie herinneringen ophaalde. Dat heeft een diepe indruk op me nagelaten.

Of een familie bij wie de (groot)moeder stervende was. Ze had hen allemaal mee opgevoed. Het ganse weekend hebben alle (klein)kinderen in de woonkamer gewaakt rond haar bed, ’s nachts was de woonkamer gevuld met matrassen, een verbondenheid die bij mij stilte vol bewondering teweeg bracht.

EHBO Petra Heremans

Mijn mooiste herinnering is misschien toch wel wanneer stervenden onbewust de aanwezigheid van mijn dochtertje benoemen. Het is me tot nu toe tweemaal overkomen en ik werd op dat moment vervuld met verwondering. Ik denk dat ik op die momenten een glimp van de eeuwigheid heb mogen ervaren.”

Hoe help jij kinderen met verlies omgaan?

“Als een kind iemand verliest waar hij of zij van houdt (mama of papa, oma of opa, broer of zus, vriendje, huisdier, …) dan staat de wereld van dat kind op zijn kop. Niets is nog zoals voordien. Ik bezoek regelmatig lagere scholen waar ik via verhalen van hoop en troost gevoelens van verdriet, angst, boosheid, blijheid, … bespreekbaar wil maken. Nadien tekenen en knutselen we samen en vertellen we over wie een bijzonder plekje heeft in ons hart.

Jonge mensen mogen inspireren is een uitdaging die ik steeds met beide handen aanneem.

Als ik langs ga in een hogeschool vertel ik de jongeren over mijn werk, mijn visie op het leven en de dood, en mijn vrijwilligerswerk bij OVOK. Jonge mensen mogen inspireren is een uitdaging die ik steeds met beide handen aanneem.
De reacties nadien zijn meestal positief, ondanks het moeilijke thema, omdat ik altijd vanuit vanuit verschillende invalshoeken probeer te vertellen.”

EHBO Petra Heremans

Heb je tips voor ouders om hun kind te troosten wanneer er iemand geliefd sterft?

“Ouders willen vaak hun kinderen beschermen, maar verdriet verdwijnt niet door erover te zwijgen. Kinderen kunnen zeker betrokken worden, zodat ook voor hen het verlies tastbaar en begrijpelijk is. Ze moeten niet alleen gezien maar ook gehoord worden. Geef hen de kans vragen te stellen, geef correcte informatie (je antwoorden moeten begrijpelijk en echt zijn), aandacht, tijd, liefde en veiligheid.

  • Durf hulp vragen aan familieleden, vrienden of leerkrachten; ze kunnen je helpen je kind te ondersteunen.
  • Continuïteit thuis en op school bieden structuur en veiligheid; vermijd daarom grote veranderingen.
  • Oefen geen druk uit als kinderen niet willen praten, maar kijk zorgvuldig naar signalen die ze geven via andere wegen (spel, tekeningen, …); verdriet komt vaak naar buiten in de vorm van gedrag, niet in tranen.
  • Zorg ervoor dat herinneringen bewaard worden: geef je kind eventueel iets tastbaars zodat de band ook op deze manier wordt bewaard.

Bij een kind neemt het verdriet nieuwe vormen aan op elk kruispunt in hun leven. Daar moet je je aan aanpassen.”

Benieuwd of Petra gewild zijn verkiest boven nodig zijn? Dat lees je op Buitengewoonanders. En volgende week praten we met Joke van Studijoke, een webshop met originele cadeaus bij geboortes.

Reageer op artikel:
EHBO #10: Petra Heremans steunt terminale patiënten en hun families
Sluiten